Dar es Salaam, Agosti 18, 2026 — Shirika la Dawa Asilia na Ulinzi wa Mazingira Tanzania (TRAMEPRO) limezitaka Serikali za Afrika kuingiza tiba asilia, utafiti wa kisayansi na uhifadhi wa mazingira katika ajenda ya afya ya bara hilo, likisema hatua hiyo ni muhimu katika kujenga mifumo ya afya yenye kujitegemea, salama na endelevu.
Wito huo umetolewa wakati wa Mkutano wa Nne wa Eastern Africa Regional Ministerial Steering Committee (ReSCo) unaofanyika jijini Dar es Salaam, Agosti 18–19, 2026. Mkutano huo unawakutanisha Mawaziri na viongozi wa afya kutoka Nchi Wanachama 14 za Umoja wa Afrika katika Kanda ya Afrika Mashariki, pamoja na wataalamu na wadau wa sekta ya afya chini ya uratibu wa Africa Centres for Disease Control and Prevention (Africa CDC).
TRAMEPRO imempongeza Waziri wa Afya wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, Mhe. Mohamed Mchengerwa, kwa kushiriki katika mkutano huo, ikisema Tanzania kuwa mwenyeji wa jukwaa hilo ni fursa muhimu ya kuimarisha ushirikiano wa kikanda katika kukabiliana na changamoto za afya zinazovuka mipaka ya nchi.
Kwa mujibu wa shirika hilo, ReSCo ni jukwaa muhimu la kisiasa na kitaalamu linalolenga kuimarisha usalama wa afya, ufuatiliaji wa magonjwa, maandalizi na mwitikio wa milipuko, pamoja na ustahimilivu wa mifumo ya afya katika Kanda ya Afrika Mashariki.
Tiba asilia na afya ya Afrika
TRAMEPRO imesema mjadala kuhusu kujenga Afya Endelevu na Ukuu wa Kiafya wa Afrika (African Health Sovereignty) unapaswa kuzingatia pia rasilimali na maarifa ya tiba asilia ambayo yamekuwa sehemu ya maisha ya jamii za Afrika kwa vizazi.
Hata hivyo, shirika hilo limesisitiza kuwa tiba asilia haipaswi kuonekana kama mbadala wa tiba ya kisasa, bali inapaswa kufanyiwa utafiti, kuthibitishwa pale inapowezekana na kudhibitiwa kwa kuzingatia ushahidi wa kisayansi, usalama wa mgonjwa, ubora na maadili ya kitaaluma.
TRAMEPRO imependekeza kuimarishwa kwa ushirikiano kati ya wataalamu wa tiba asilia, madaktari, taasisi za utafiti, vyuo vikuu, Serikali, mamlaka za udhibiti, sekta binafsi na jamii ili kuhakikisha maarifa na bidhaa zinazotokana na tiba asilia zinatumika kwa usalama na kwa manufaa ya jamii.
Utafiti kwa afya ya mama, mtoto na vijana
Katika eneo la afya ya mama, mtoto na vijana, TRAMEPRO imetoa wito wa kuongezwa kwa utafiti na elimu kuhusu matumizi ya tiba asilia, ikizingatiwa kuwa jamii nyingi barani Afrika bado hutumia tiba hizo katika hatua mbalimbali za maisha.
Shirika hilo limesema tafiti zinahitajika kubaini matumizi yenye manufaa, hatari zinazoweza kujitokeza na mwingiliano kati ya tiba asilia na dawa nyingine.
Aidha, limesisitiza kuwa afya ya mama, mtoto na vijana inapaswa kulindwa dhidi ya matumizi yasiyo salama ya tiba au bidhaa yoyote, bila kujali chanzo chake.
Afrika iwe mzalishaji wa maarifa na bidhaa za afya
TRAMEPRO pia imeitaka Afrika kuongeza uwekezaji katika utafiti wa mimea dawa, maliasili na maarifa ya jadi ili kubaini kisayansi uwezekano wa kuzalisha bidhaa za afya zilizo salama, zenye ubora na zenye ufanisi unaoweza kuthibitishwa.
Kwa mujibu wa shirika hilo, uwekezaji huo unaweza kusaidia kupunguza utegemezi wa Afrika kwa maarifa na bidhaa kutoka nje, huku ukiongeza uwezo wa bara hilo kuwa mzalishaji wa maarifa, teknolojia na bidhaa za afya zinazotokana na rasilimali zake.
Afya ya binadamu haiwezi kutenganishwa na mazingira
Kuhusu mazingira, TRAMEPRO imesema afya ya binadamu haiwezi kutenganishwa na afya ya mazingira, kwa kuwa misitu, maji, udongo, hewa, mimea dawa na viumbe hai ni sehemu muhimu ya mfumo unaowezesha uhai.
Shirika hilo limeonya kuwa uharibifu wa mazingira unaweza kuathiri afya za jamii, upatikanaji wa rasilimali za tiba asilia na uhifadhi wa maarifa ya jadi.
Kutokana na hali hiyo, TRAMEPRO imehimiza kuimarishwa kwa mtazamo wa One Health, unaotambua uhusiano wa karibu kati ya afya ya binadamu, wanyama na mazingira.
TRAMEPRO imezitaka Serikali ya Tanzania, Nchi Wanachama wa ReSCo, Africa CDC, taasisi za utafiti, vyuo vikuu, sekta binafsi na washirika wa maendeleo kuongeza uwekezaji katika utafiti na ubunifu wa tiba asilia.
Pia imetaka kuimarishwa kwa mifumo ya udhibiti wa ubora na usalama wa bidhaa hizo, kulindwa kwa mazingira yanayohifadhi rasilimali za tiba asilia na kuheshimiwa kwa haki za jamii zinazomiliki maarifa ya jadi.
Aidha, shirika hilo limependekeza kuwepo kwa ushirikiano wa kikanda katika utafiti, ubunifu, uzalishaji na udhibiti wa bidhaa za tiba zinazotokana na maliasili za Afrika.
TRAMEPRO imesema Afrika yenye afya, salama na inayojitegemea kiafya inahitaji kuunganisha nguvu za sayansi ya kisasa, teknolojia, utafiti, maarifa ya jamii, tiba asilia na rasilimali za mazingira, huku ikisisitiza kuwa Mkutano wa ReSCo ni fursa muhimu ya kujenga mifumo ya afya inayoweka usalama wa mgonjwa, ushahidi wa kisayansi, ubora, uwajibikaji na uendelevu katika msingi wa ajenda ya afya ya Afrika.
“Hakuna afya endelevu bila mazingira salama; na hakuna afya ya Afrika inayojitegemea bila kuwekeza katika sayansi, utafiti, maarifa na rasilimali zake.”
UMOJA WETU NDIO NGUVU YETU.
Imetolewa na: Shirika la Dawa Asilia na Ulinzi wa Mazingira Tanzania (TRAMEPRO)
Dar es Salaam — 18 Agosti 2026
No comments:
Post a Comment