Kiswahili Kikipaa Dunia, Tanzania Yajijenga Upya Kimataifa

 

Na Mwandishi Maalum

KATIKA zama hizi za utandawazi, mataifa mengi duniani yamekuwa yakitumia lugha zao kama silaha ya kujitangaza, kujenga ushawishi wa kiuchumi na kueneza utamaduni wao. Lugha zimekuwa zaidi ya mawasiliano. Sasa ni nyenzo muhimu za diplomasia, biashara, elimu na utambulisho wa taifa.

Kwa Tanzania, sasa ni zamu ya Kiswahili kung’ara kimataifa.

Hatua ya kufanyika kwa Kongamano la Kimataifa la Kiswahili jijini Paris, nchini Ufaransa kuanzia Julai 3 hadi 7, 2026 ni ishara kubwa kuwa lugha hiyo inaingia katika hatua mpya ya ukuaji na ushawishi duniani.

Kongamano hilo linaandaliwa na Serikali ya Tanzania kwa lengo la kuitangaza lugha ya Kiswahili pamoja na utamaduni wa Waswahili kwa mataifa mbalimbali duniani.

Kwa miaka mingi, Kiswahili kimekuwa uti wa mgongo wa umoja wa Watanzania na mataifa ya Afrika Mashariki. Sasa, kupitia juhudi za Serikali ya Awamu ya Sita chini ya Rais Samia Suluhu Hassan, lugha hiyo inaendelea kuvuka mipaka na kupata nafasi katika majukwaa makubwa ya kimataifa.

Paris kuwa Kitovu cha Kiswahili

Mkurugenzi wa Maendeleo ya Utamaduni nchini, Boniface Kadili amesema kongamano hilo lina lengo la kueneza lugha ya Kiswahili katika mataifa ambayo hayajawahi kuizungumza wala kuifahamu kwa undani.

Amesema kongamano hilo ni la pili kufanyika kimataifa baada ya lile la kwanza lililofanyika Oktoba mwaka 2022 jijini Havana, Cuba.

“Kongamano hili lina maana kubwa kwa sababu lugha ya Kiswahili na utamaduni wake vitawafikia watu wa mataifa mbalimbali duniani,” amesema Kadili.

Kwa mujibu wake, hatua hiyo inafuatia uamuzi wa UNESCO kuitambua Kiswahili mwaka 2021 kama lugha yenye hadhi ya kimataifa na kutenga Julai 7 kuwa Siku ya Kiswahili Duniani.

Kadili amesema serikali imejipanga kuhakikisha dunia inatambua kuwa Kiswahili si lugha ya mawasiliano ya kawaida tu. Ni lugha yenye uwezo wa kutumika katika siasa, uchumi, diplomasia, sayansi na teknolojia.

Kiswahili na Diplomasia ya Kimataifa

Wachambuzi wa masuala ya utamaduni wanaeleza kuwa mataifa yenye nguvu duniani yamefanikiwa kutokana na uwezo wao wa kueneza lugha zao.

China imewekeza katika kueneza Kichina kupitia taasisi za Confucius duniani kote. Wafaransa wanaendelea kulinda hadhi ya Kifaransa huku Waarabu wakitumia Kiarabu kama sehemu ya utambulisho na ushawishi wao wa kimataifa.

Kwa Tanzania, kupeleka Kiswahili katika mataifa mbalimbali ni hatua ya kimkakati inayoweza kuongeza ushawishi wa taifa katika diplomasia ya kimataifa.

Kadili anaeleza kuwa kongamano hilo halitakuwa tukio la kawaida la burudani. Ni sehemu ya harakati endelevu za kuifanya Kiswahili kuwa lugha yenye mashiko duniani.

“Kiswahili kinaendelea kuwa lugha yenye ushawishi mkubwa wa kimataifa. Tunataka iwe lugha ya kisiasa, uchumi na diplomasia za kimataifa,” amesema.

Utamaduni wa Mswahili Kutambulishwa

Mbali na lugha, kongamano hilo pia litatoa nafasi ya kuutambulisha utamaduni wa Waswahili kwa mataifa mengine.

Kwa mujibu wa Kadili, watu wengi duniani wamekuwa na ukakasi wa kujifunza Kiswahili kwa sababu hawajawahi kuujua utamaduni wa Waswahili.

Kupitia kongamano hilo, washiriki watapata nafasi ya kufahamu maisha ya Waswahili, mila, mavazi, vyakula, muziki, historia na sanaa mbalimbali za Afrika Mashariki.

Katika siku hizo za kongamano, Paris inatarajiwa kuwa jukwaa la maonesho ya sanaa za Kiswahili, filamu, muziki wa asili pamoja na vivutio vya utalii wa Tanzania.

Fursa za Kiuchumi Kupitia Kiswahili

Ukuaji wa Kiswahili kimataifa unaonekana pia kuwa fursa kubwa ya kiuchumi kwa Watanzania.

Kadili amesema watengeneza maudhui ya Kiswahili watanufaika zaidi kutokana na kutambuliwa kwa lugha hiyo na majukwaa makubwa ya kidijitali duniani kama TikTok, Meta na Google.

“Tunahitaji Watanzania watambue kwamba Kiswahili sasa kinatambulika kimataifa. Watu wanaotengeneza maudhui kwa Kiswahili wanapaswa kupata malipo sawa na watumiaji wa lugha nyingine za kimataifa,” amesema.

Hii ina maana kuwa vijana wanaojihusisha na video, filamu, muziki, vipindi vya mtandaoni na maudhui ya elimu kwa Kiswahili wanaweza kupata soko kubwa zaidi duniani.

Aidha, ukuaji wa Kiswahili utaongeza mahitaji ya wataalamu wa tafsiri na ukalimani. Wasomi wa lugha hiyo sasa wana nafasi kubwa zaidi ya ajira kutokana na kuongezeka kwa watu wanaohitaji kujifunza Kiswahili.

Kiswahili na Utalii wa Tanzania

Kupitia kongamano hilo, Tanzania pia itanufaika katika sekta ya utalii.

Kadili amesema sambamba na kongamano hilo, filamu mbalimbali za kuitangaza Tanzania zitaoneshwa ili kuhamasisha mataifa mengine kutembelea vivutio vya utalii vya nchi hiyo.

Katika miaka ya karibuni, Tanzania imeendelea kutumia diplomasia ya utalii kupitia miradi kama The Royal Tour, ambayo iliitangaza Tanzania duniani kupitia vivutio vyake vya asili, utamaduni na historia.

Dkt. Mnata Raysani, Mkurugenzi Msaidizi sehemu ya lugha katika Idara ya Utamaduni, anaeleza kuwa kuongezeka kwa watu wanaojifunza Kiswahili kunaweza kuongeza idadi ya watalii wanaotaka kuifahamu Afrika Mashariki na utamaduni wake.

Changamoto Zinazoikabili Kiswahili

Pamoja na mafanikio hayo, bado zipo changamoto zinazoikabili lugha ya Kiswahili, hasa kutoka kwa baadhi ya Watanzania wenyewe.

Raysani anasema baadhi ya wasomi bado wanaamini kuwa Kiswahili hakina hadhi ya kimataifa. Kutokana na hali hiyo, baadhi yao huwapa watoto wao kipaumbele zaidi lugha za kigeni kuliko Kiswahili.

“Baadhi ya watu wanaona Kiswahili si lugha ya kujifunza wala ya maendeleo. Hii ni changamoto kubwa ambayo tunapaswa kuikabili,” amesema.

Wataalamu wa elimu wanaonya kuwa dhana hiyo inaweza kudhoofisha juhudi za kukikuza Kiswahili ikiwa Watanzania wenyewe hawatakithamini.

Mhadhiri wa lugha kutoka Chuo Kikuu cha Dar es Salaam, Profesa Hamisi Mwansoko, anasema hakuna taifa lililoendelea kwa kuacha lugha yake.

“Lugha ni sehemu ya utu na maendeleo ya taifa. Mataifa makubwa duniani yameendelea kupitia lugha zao,” anasema.

Serikali Yaweka Msingi wa Kiswahili cha Kisasa

Serikali ya Tanzania inaamini kuwa njia bora ya kuondoa dhana potofu kuhusu Kiswahili ni kuonesha uwezo wake katika nyanja mbalimbali za kisasa.

Kadili amesema serikali imeamua kudhihirishia dunia kuwa Kiswahili kinaweza kutumika katika shughuli za sayansi, teknolojia, uchumi na diplomasia kama zilivyo lugha nyingine kubwa duniani.

Hatua hiyo inatajwa kuwa mwanzo wa safari mpya ambapo Kiswahili kinaweza kuwa moja ya lugha muhimu zaidi duniani katika miaka ijayo.

Hitimisho

Kongamano la Kimataifa la Kiswahili la mwaka 2026 si tukio la kawaida. Ni hatua muhimu ya Tanzania kujitambulisha upya duniani kupitia lugha na utamaduni wake.

Kiswahili sasa kinavuka mipaka ya Afrika Mashariki na kuingia katika ramani ya lugha kubwa duniani. Kadri mataifa mengi yanavyoanza kujifunza na kutumia Kiswahili, ndivyo nafasi ya Tanzania katika diplomasia, utamaduni, utalii na uchumi inavyozidi kuimarika.

Huu ni wakati wa Watanzania kujivunia lugha yao, kuitunza na kuitumia kama nyenzo ya maendeleo. Dunia inaanza kuisikia sauti ya Kiswahili, na safari yake ya kuwa lugha ya kimataifa sasa imeanza kwa kasi mpya.